Per jaar wordt in Nederland bij ongeveer 1850 mensen geconstateerd dat zij een vorm van kanker hebben van de mond of keelholte.
De ziekte treft vooral mensen van middelbare leeftijd en ouder. Tumoren in dit deel van het lichaam komen vaker voor bij mannen dan bij vrouwen.
In 2010 werd bij 1857 mensen kanker van de
mond of keelholte geconstateerd.
Dit was als volgt verdeeld:
Lip 221
Mondholte 1028
Keelholte 612
Groeiwijze en uitzaaiingen
Vrijwel alle tumoren van de mond of keelholte ontstaan in de aan de oppervlakte gelegen cellaag: het slijmvlies. Het slijmvlies is opgebouwd uit plaveiselcellen. Tumoren van het slijmvlies worden plaveiselcelcarcinomen genoemd. Wanneer de tumor groeit, kan deze ook omliggend weefsel (bijvoorbeeld spier of bot) aantasten.
Wanneer de tumor groeit, kan deze ook omliggend weefsel (bijvoorbeeld spier of bot) aantasten.
Wanneer de tumor doorgroeit, neemt de kans toe dat er kankercellen losraken en worden verspreid. Op deze manier ontstaan uitzaaiingen. Verspreiding van kankercellen vindt in eerste instantie meestal plaats via de lymfe. Dat zijn de lymfeklieren waar het weefselvocht van het gebied waar de tumor zich bevindt, het eerst terechtkomt. De illustratie geeft de regionale lymfeklieren van de mond en keelholte schematisch weer.
Tumoren in de keelholte zaaien zich meestal al in een vroeg stadium van de ziekte uit naar de regionale lymfeklieren in de hals. Soms verspreiden de kankercellen zich in een latere fase via het bloed. In dat geval kunnen uitzaaiingen ontstaan in de longen en soms ook in andere organen.
Locaties
De plaatsen waar tumoren van de mond of de keelholte kunnen ontstaan, zijn:
-
- de lippen;
- de tong;
- de bodem van de mond;
- het wangslijmvlies;
- het tandvlees of gehemelte;
- de keelholte.
Op deze pagina beschrijven we tumoren van de slijmvliezen. De kaken vallen hier niet onder.
Wel komen tumoren op het tandvlees of het gehemelte (bij de bovenkaak) aan de orde.
Deze pagina geeft geen informatie over kanker van de speekselklieren. Voor deze soort kanker is een geheel andere behandeling nodig en bovendien is kanker van de speekselklieren zeer zeldzaam.
Tumoren aan de lip
Liptumoren bevinden zich vrijwel altijd op de onderlip. Deze aandoening doet zich voornamelijk voor bij mannen. De tumor begint als een blaartje, zweertje of kloofje dat niet wil genezen. Als de tumor groter wordt, kan deze ingroeien in onderliggende spieren of in de onderkaak.
Tumoren op de tong
De meeste tongtumoren bevinden zich op de zijranden van de tong, maar zij kunnen ook ontstaan op de punt of aan de onderkant. De verschijnselen die kunnen wijzen op een tong-tumor zijn een zwelling of zweer, moeite met slikken of spreken, een onaangename geur uit de mond of pijn die kan uitstralen naar de hals, kaak en/of oren.
Een tumor op de tong kan de tongspier aantasten en eventueel doorgroeien naar de bodem van de mond en naar de onderkaak.
Tumoren op de bodem van de mond
Deze tumoren ontstaan aan de voorzijde of zijkant van de mondbodem. De verschijnselen die kunnen wijzen op een tumor op de bodem van de mond zijn een zwelling of zweer en pijn die kan uitstralen naar de hals, kaak en/of oren. Ook kan de tumor bloedingen of een onaangename geur uit de mond teweegbrengen. Sommige patiënten hebben als eerste klacht dat de gebitsprothese niet goed meer past. Het praten en eten gaat hierdoor moeilijk.
Tumoren aan de voorzijde van de mondbodem kunnen na verloop van tijd ingroeien in de tong of in de onderkaak. Tumoren die zich aan de zijkant van de mondbodem bevinden, kunnen de onderkaak, het tandvlees en de spieren in de bodem van de mond aantasten.
Tumoren van het wangslijmvlies
De meeste tumoren van het wangslijmvlies bevinden zich op de lijn waar de tanden van boven- en onderkaak elkaar raken. De tumor voelt in eerste instantie aan als een zwelling in de wang, die soms ook van buitenaf te zien is. Het wangslijmvlies is vrij dik, waardoor het meestal lang duurt voordat de tumor ingroeit in de spierlaag van de wang.
In een later stadium kan de tumor pijn veroorzaken die naar de oren uitstraalt. Ook kan het voorkomen dat er bloed in de mond komt. De aanwezigheid van de tumor kan bovendien tot gevolg hebben dat u uw mond niet meer helemaal kunt openen. Dit verschijnsel wordt trismus genoemd.
Tumoren op het tandvlees of het gehemelte
Een tumor op het tandvlees ontwikkelt zich meestal op de onderkaak. Als de tumor wordt ontdekt, is het bot van de kaak vaak ook al aangetast. Wanneer de tumor op het tandvlees van de bovenkaak of het harde gehemelte is ontstaan, kan de tumor zich uitbreiden naar de neus en de neusbijholten. Eén van de eerste tekenen die kan wijzen op de aanwezigheid van een tumor, is het niet meer goed passen van de gebitsprothese of het loszitten van tanden en kiezen. In een later stadium kan de tumor pijnlijk worden: de pijn kan uitstralen naar de oren. Een tumor op het gehemelte voelt in eerste instantie vaak aan als een pijnloze zwelling in het midden van het gehemelte.
Tumoren in de keelholte
Kanker in de keelholte geeft in het begin onduidelijke klachten, zodat de tumor meestal pas in een laat stadium wordt ontdekt.
Verschijnselen die zich in een vroeg stadium kunnen voordoen:
- Lichte slikklachten.
- Een gevoel alsof er iets in de keel blijft hangen.
- Veel slijm in de keel of uitstralende pijn naar de oren.
- Soms is een zwelling in de hals het enige symptoom.
Verschijnselen die zich in een later stadium kunnen voordoen:
- Er kan zich bloed in het slijm bevinden.
- De tong kan minder beweeglijk zijn.
- U kunt het gevoel hebben een 'aardappel' in uw keel te hebben. Het spreken kan moeilijker zijn en anders klinken.
- De tumor kan de luchtdoorgang (gedeeltelijk) blokkeren, waardoor u last krijgt van benauwdheid.